“Ailem Güvende” operasyonlarıyla bazı derneklerin yurt dışından aldığı milyonluk fonlar, Türkiye’nin gündemine otururken gözler aynı uluslararası fon kuruluşlarının medya alanındaki faaliyetlerine çevrildi. Muğla’da yayın yapan Gündem Fethiye de aynı vakıfların desteklediği bir medya kuruluşu olduğu belirlendi.
Dört arkadaşın İstanbul’dan Muğla’nın Fethiye ilçesine gelerek yerel bir medya kurması oldukça şaşırtıcı bulundu. Kurulduktan sonraki süreçte ise Gündem Fethiye’nin büyüme hikâyesiyse dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
2021 yılında kurulan Gündem Fethiye bundan bir yıl sonra Avrupa Demokrasi Vakfı’ndan (EED) iki yıllık mali destek almasıyla ortaya çıktı. Söz konusu vakfın, fonlama karşılığında ekolojik, LGBT, maden ve enerji, Muğla’ya yapılacak yatırımlar aleyhinde haberler yapılmasını talep eden şartların olduğu resmî internet sitelerinde açıkça görülüyor.
Gündem Fethiye’nin ekonomik destek aldığı diğer bir kuruluş ise NewsLabTurkey olarak önümüze çıkıyor. NewsLabTurkey Kuluçka Programından yararlanabilmek için “Ekokırım Muğla” haberlerini hazırlayarak Muğla’ya yapılacak olan yatırımlar aleyhinde propaganda yapıyor.
Kurucuları arasında Burak Necip Başar’ın bulunduğu Gündem Fethiye’nin misyonu her ne kadar Muğla’da ekoloji, kent hakları ve hak temelli habercilik olarak söylense de Burak Necip Başar’ın 29 Aralık 2023 tarihinde NewsLabTurkey’e verdiği bir röportajda Gündem Fethiye’nin habercilik ideolojisini ortaya koymaktadır. Söz konusu röportajda muhabirin ‘Türkiye medyasında yeni kadın ve toplumsal cinsiyet odaklı haberler kategorisi görüyoruz. Sizde de bu kategori var. Neler yer alıyor,’ sorusu üzerine Necip Başar da LGBTIQ+ haberlerine yer verdiklerini ve onlara destek ve imkân sağladıklarını belirterek ‘Kadın haberlerinin yanı sıra “LGBTIQ+’lar vardır” diyoruz ve LGBTIQ+’ların haberlerini yapıyoruz, seslerini duyuyoruz’ ifadelerini kullandı.
ÖNCE FETHİYE’YE YERLEŞTİLER, ARDINDAN AVRUPA DEMOKRASİ VAKFI FONU GELDİ
Gündem Fethiye’nin finansman yapısının önemli bölümünü uluslararası desteklerin oluşturduğu internet sitelerinde açıkça ifade ediliyor. “Biz Kimiz?” sayfasında faaliyetlerini sürdürmek, insan kaynağını geliştirmek ve gazetecilik araçlarını güçlendirmek amacıyla “yerel ve uluslararası hibelerden” yararlandığını açıkça ifade ediyor.
Aralık 2022’den itibaren Avrupa Demokrasi Vakfı (EED) tarafından iki yıl boyunca desteklendiğini bununla birlikte NewsLabTurkey’nin Kuluçka ve Mentorluk Programı’nda yer aldığını açıklayan Gündem Fethiye’nin hibe aldığı Avrupa Demokrasi Vakfı’nın (EED) sitesinde de açıkça belirtiliyor.
“AİLEM GÜVENDE” OPERASYONLARIYLA EED İSMİ YENİDEN GÜNDEMDE
Adalet Bakanlığının 13 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre “Ailem Güvende” operasyonları 15 ili kapsadı; 162 şüpheli, 9 dernek ve 13 işletmeye yönelik adli işlem gerçekleştirildi. Bakanlık, soruşturmaların mali ayağında bazı derneklere yabancı kamu kurumları ve yabancı kuruluşlardan yüksek miktarlarda fon aktarıldığının MASAK incelemelerinde tespit edildiğini ve bu para hareketleriyle soruşturmaya konu faaliyetler arasındaki ilişkinin araştırıldığını açıkladı.
Bu operasyonlar kapsamında haklarında adli işlem başlatılan bazı LGBTİ+ kuruluşlarının yurt dışındaki kamu kurumları ve yabancı vakıflardan yüksek tutarlarda hibe aldığına ilişkin iddialar, söz konusu fon sağlayıcıların Türkiye’deki diğer faaliyetlerini de gündeme taşıdı.
Bu vakıflardan biri olan EED'nin kendi yayınları da kuruluşun cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği alanındaki çalışmalara destek verdiğini doğruluyor. EED'nin resmî sayfasında HEVİ ve ÜniKuir Türkiye'de desteklenen girişimler arasında gösteriliyor.
EED’NİN LGBT’Yİ DESTEKLEYEN DERNEKLERE HİBE VERDİĞİ ORTAYA ÇIKTI
Ailem Güvende” operasyonları sırasında internet sitesi erişime kapatılan ÜniKuir’in LGBTİ+ kuruluşları arasında yer aldığı görüldü. Söz konusu kuruluş EED’nin kendi yayımladığı 2022 tarihli metinde ÜniKuir’in “2020’nin başında EED desteğiyle kurulduğunu” ifade ediyor. Söz konusu metinde EED’nin desteğinin ÜniKuir’in kurumsal kapasitesini geliştirdiğini, kuruluşun temel faaliyet giderlerini karşıladığını ve üniversitelerdeki LGBTİ+ toplulukları ağını güçlendirmesine yardımcı olduğu geçiyor.
Bununla birlikte EED’nin 2023 Faaliyet Raporu’nda ÜniKuir, EED tarafından desteklenen Türkiye kuruluşu olarak “Türkiyeli LGBT+ öğrenciler için güvenli alanlar oluşturmak” başlığıyla tanıtılıyor.
HEVİ LGBTİ+ Derneği: EED’nin 2024 Faaliyet Raporunda, EED desteğiyle HEVİ’nin faaliyet alanını genişlettiği; LGBTİ+ mültecilere çok dilli ve kesintisiz destek sunduğu, ayrıca yasal düzenlemeler için savunuculuk yaptığı belirtiliyor.
Türkiye’de medya organlarına çevreci oluşumlara milyonluk destek sağlayan EED’nin HEVİ LGBTİ+ Derneği’ne 18,87 milyon TL'lik fon aktardığı ortaya çıktı.
GÜNDEM FETHİYE’YE EED’DEN SONRA NEWSLABTURKEY DESTEĞİ
Gündem Fethiye’nin Avrupa Demokrasi Vakfı fonundan başka bir maddi destek kaynağıysa NewsLabTurkey, 2018’den bu yana bağımsız medyayı güçlendirmek için Sarphan Uzunoğlu tarafından kurulmuştur.
Uzunoğlu, aynı zamanda 2016 yılında millî güvenlik ve kamu düzenini bozma gerekçesiyle BTK tarafından erişim engeli getirilen jiyan.org’un yönetimi içinde yer almıştır. Bununla birlikte “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında haklarında adli işlem başlatılan bazı LGBTİ+ kuruluşu olan Kaos GL’de LGBT destekli yazılar yazmıştır.
NewsLabTurkey’de yayımlanan röportajda Gündem Fethiye’nin Kuluçka Programına kabul edildiği ve program kapsamında dört bölümlük “Ekokırım Muğla” belgesel serisinin hazırlandığı anlatılıyor. Kurucu Burak Necip Başar, proje sürecinde hikâye anlatımı, kurgu ve video üretimi konusunda eğitim NewsLabTurkey’den aldıklarını söylüyor.
NEWSLABTURKEY’NİN ALMAN VAKFI BAĞLANTISI
NewsLabTurkey’nin bunun dışında Alman Heinrich Böll Stiftung ile de doğrudan proje ilişkisi bulunuyor. NewsLabTurkey Yönetici Direktörü Sarphan Uzunoğlu, 1 Nisan 2020 tarihinde yayımlanan yazısında “Sürdürülebilir Gazetecilik Programı”nı Heinrich Böll Stiftung Türkiye Temsilciliğinin desteğiyle başlattıklarını açıklıyor.
“EKOKIRIM MUĞLA” PROJESİNDEN MUĞLA’DAKİ ÇEVRE EYLEMLERİNE
Haberin dikkat çeken bir diğer ayağı ise çevre faaliyetleri. NewsLab mikro hibesiyle “Ekokırım Muğla” belgeselini hazırlayan Gündem Fethiye'nin destek aldığı NewsLabTurkey ile daha önce ortak proje gerçekleştiren Heinrich Böll Stiftung, 16 Kasım 2024 tarihinde bu kez doğrudan Muğla'ya geldi.
Yeşil Düşünce Derneği'nin resmî açıklamasına göre “II. Yerelde Yeşil Ekonomi Paneli”, Heinrich Böll Stiftung ile ortak yürütülen Yeşil Ekonomi Programı kapsamında Menteşe'de gerçekleştirildi. Bu programı Gündem Fethiye sosyal medya hesaplarından canlı yayınlandı.
Panel sonrasında MUÇEP’e bağlı Deştin Çevre Platformu Haluk Özsoyla birlikte Heinrich Böll Stiftung Türkiye Temsilciliği Direktörü Dawid Danilo Bartelt'in eylem yapılacak noktalarda keşif yaptığı ortaya çıkmış bu konu kamuoyunda uzun süre konuşulmuştu
YABANCI VAKIFLARDAN DESTEK ALAN KURULUŞLARIN ORTAK BAĞLANTISI
Yabancı vakıfların Türkiye’de 'demokratik değerlerin güçlendirilmesi' söylemleriyle başlattığı projelerin ortak özellikleri; çevre, LGBT, maden ve enerji, Türkiye’ye yapılacak yatırımların karşısında olan eylemlere destek veren örgütlerin güçlendirilmesi olarak biliniyor.
Bununla birlikte kadın ve insan hakları aynı zamanda çevre dostu başlığı adı altında yapılan programlarınsa aile, çocuk mahremiyetini riske atan, maden ve santrallerdeki üretimin durmasını isteyerek ulusal ve yerel kalkınmaya ket vurmaya çalışan yayınlar olarak öne çıktığı görülüyor.
EED vakfından destek alan yayın kuruluşlarının yürüttüğü ortak politikaysa kadın ve LGBTİ+ hakları ve meseleleri, çevre, toplumsal cinsiyet olarak medyada yer alıyor.
Ayrıca yürütülen bu politikaya çevre ve hayvan hakları başlığı adı altında yine yabancı vakıflarında bağlantısının ortaya çıktığı görülüyor. Maden ve santral açılmasına karşı yapılan eylemlere destek olmak için birçok Alman vakfı, Türkiye’deki gruplara milyonlarca fon aktardığı biliniyor. Uluslararası vakıfların çevreci eylemlere medya üzerinden desteği de burada başlıyor. Yabancı vakıflar, fonlayarak destek verdiği medya gruplarını bu eylemlerle buluşturarak toplumsal bir hareket başlatıp Türkiye’de hukuk bağlamında üstünlük kurmayı amaçlıyorlar.
