Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün kaynağına göre Şair Ovidius, şehrin kuruluş mitini şöyle aktarmaktadır. Zeus’tan hamile kalan Tanrıça Leto, ikiz çocukları Artemis ve Apollon’u Delos’ta doğurur. Sonra Xanthos Nehri'nin denize ulaştığı yere gelip nehir boyunca Leto Tapınağı'nın bugün bulunduğu yerdeki kaynağa varıncaya kadar yürür.
Kaynakta çocuklarını yıkamak isteyen fakat yerli halk tarafından engellenen tanrıça; yöre halkını, kurbağaya çevirir.
Antik kent merkezinde yan yana dizilmiş üç adet tapınak bulunmaktadır. Bunlardan en batıdaki ion düzeninde olup Ana Tanrıça Leto’ya aittir. Daha küçük olan ortadaki tapınak Artemis’e, en doğudaki tapınak ise Apollon’a ithaf edilmiştir.
Apollon Tapınağı'nın ortasında bulunan ve Apollon Mozaiği olarak tanınan pano, kazı alanında doğal tahribata açık olması nedeniyle Fethiye Arkeoloji Müzesi teşhirine taşınmıştır.
LİKYA MEDENİYETİNİN DİNÎ MERKEZİ
UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan Muğla'nın Seydikemer ilçesindeki Letoon Antik Kenti, bünyesinde barındırdığı 3 tapınak ve yazıtlarla Likya tarihinin aydınlanmasına katkı sağlıyor. Kentte bulunan çok sayıda Likçe yazıt ve heykel, Likya'nın hafızasını oluşturarak Likya Birliği'nde alınan kararların örneklerini içeriyor. Helenistik Dönem tiyatrosu, dinî törenler ve meclis toplantıları için kullanılmıştır. Kazı ve restorasyon çalışmalarıyla tiyatro kullanıma açılacak planlaması yapılıyor.
Bünyesinde barındırdığı Leto, Apollon ve Artemis adına yapılmış tapınaklar, yazıtlar ve heykel kaideleriyle Likya tarihinin gün yüzüne çıkmasına katkı sunan kentte kazı ve restorasyon çalışmaları devam ediyor.
Selçuk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Letoon Antik Kenti Kazısı Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Aslan, kentin en büyük özelliklerinden birisinin tüm Likya'nın ortak kullanım alanı olduğunu söyledi.
Kentte Leto, ikiz çocukları kızı Artemis ve oğlu Apollon'un adlarının yer aldığı tapınakların bulunduğunu belirten Aslan, "Tapınakların etrafında Hadrian dönemine bir çeşme, Erken Bizans Dönemi'ne ait bir kilise ile 8 bin kişilik Helenistik Dönem'e tarihlendiren Likya'nın üçüncü en büyük tiyatrosu var. Bunların dışında yamaçlarda rahip evleri ile çeşitli tipte mezarları olan nekropol alanları var." dedi.
Aslan, kentin 1988'de UNESCO Dünya Miras Listesi'ne alınmasının en önemli nedeninin kentteki çok sayıda Likçe yazıt olduğunu ifade etti.
"Kent, Likya'nın hafızası niteliğinde çok sayıda yazıt ile heykel barındırıyor"
Fethiye Müzesi'nde sergilenen üç dilli yazıtın da kentte bulunduğunu dile getiren Aslan, "Antik kentteki üç dilli yazıtın Likçe dilinin çözülmesine olan katkısı dolayısıyla Letoon, UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmiş. Yazıtların yanında kentte çok sayıda heykel kaidesi de bulunuyor. Kaidelerin üzerindeki yazıtlardan kimlere ait olduklarını biliyoruz. Kent, Likya'nın hafızası niteliğinde çok sayıda yazıt ile heykel barındırıyor." diye konuştu.
Aslan, Likya kentlerinin birçoğunda Letoon Antik Kenti'ndeki gibi üç tapınağın görülemeyeceğini dile getirdi.
Alandaki bazı yazıtların Likya Birliği'nde alınan kararların bir örneği olduğunun tespit edildiğini vurgulayan Aslan şunları kaydetti:
"Bu anlamda kent, Likya'nın tarihiyle ilgili zengin bir içeriğe sahip. Bazı yazıtlarda kutsal alanın kurallarının yer aldığı ifadeler bulunuyor. Kutsal alana metal eşya ve silahla girilemeyeceği, alanda gece konaklanamayacağı gibi alanın yönetimine yönelik yazıtlar da bulunuyor. Başka antik kentlerde de bununla ilgili pek örnek yoktur. Likya'nın ortak hafızası olması bakımında çok önemli. Yaklaşık 8 bin kişilik Helenistik Dönem tiyatrosunun ise oyunlardan ziyade dini törenler ve meclis toplantıları için kullanıldığını düşünüyoruz. Tiyatro, Roma Dönemi'nde de kullanılmış. Dolayısıyla Helenistik Dönem'den Roma Dönemi'ne bir devamlılık da söz konusu."
Son 4 yıldır ekip olarak kentte kazı ve restorasyon çalışmalarını yürüttüklerini belirten Aslan tiyatroyu kazı çalışması ve restorasyonun ardından kullanıma açacak planlamayla hareket ettiklerini anlattı.
Erken dönem Bizans kilisesinde ve mozaiklerin korunması, onarımıyla ilgili restorasyon çalışmalarının devam ettiğini aktaran Aslan, "Leto Tapınağı'nın restorasyon projeleri hazırlanıyor. Geçen yıl açtığımız ve Roma Dönemi'ne tarihlendirilen anıt mezarın restorasyon projesi tamamlanmak üzere. Leto Tapınağı'nın bloklarının yüzde 80'in alanda bulunuyor. Buranın da ilerleyen yıllarda restore edilmesi için projeler hazırlanıyor. Alanda yazıt bilimcileri tarafından epigrafi çalışmaları da sürüyor." ifadesini kullandı.
LETOON KUTSAL ALANI'NDAKİ KAZILAR "GELECEĞE MİRAS PROJESİ"YLE HIZLANACAK
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Muğla'nın Seydikemer ilçesindeki Letoon Kutsal Alanı'ndaki kazı çalışmaları "Geleceğe Miras Projesi"yle hızlanacak.
Kumluova Mahallesi'ndeki kutsal alan, Antalya'nın Kaş ilçesindeki Xanthos Antik Kenti ile 1988'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
"Likya medeniyetinin dinî merkezi" olarak bilinen alan, bünyesinde barındırdığı Leto, Apollon ve Artemis adına yapılmış tapınaklar, yazıtlar ve heykel kaideleriyle ziyaretçilerini tarihte yolculuğa çıkarıyor.
Alandaki kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izin ve destekleriyle Atatürk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Kasapoğlu'nun başkanlığında yürütülüyor.
Kasapoğlu, Kültür ve Turizm Bakanlığınca hayata geçirilen "Geleceğe Miras Projesi"yle alandaki çalışmaların hız kazanacağını söyledi.
Letoon'un Likya'daki kentlerin ortak kutsal alanı olduğunu belirten Kasapoğlu, milattan önce 8. yüzyıldan itibaren alanın kutsal alan olarak kullanıldığına dair verilerin bulunduğunu anlattı.
Kasapoğlu, "Bu yıl ortalama 10 bin kişilik olduğunu tahmin ettiğimiz tiyatroda çalışma gerçekleştirdik. Bundan sonraki planımız Geleceğe Miras Projesi kapsamında aldığımız ciddi destekle yapının kazısının kısa sürede tamamlanması ve restorasyona başlanması. Bu anlamda proje çalışmaları devam ediyor." dedi.
Alanın en önde gelen yapısı Leto Tapınağı'nda da çalışma yapılmasının planlandığını belirten Kasapoğlu, tapınağın antik dünya ve kültürel mirası için çok önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.
AA
