TÜRKİYE’NİN KUMU ALTINDAN DEĞERLİ ADASI: SEDİR ADASI

Dalaman havalimanı 10 ayda 5 milyon 184 bin yolcuya hizmet verdi

İçeriği Görüntüle

Gökova Körfezi’nin doğusunda yer alan Sedir Adası, yaklaşık 800 metrelik kıyı uzunluğu ve zengin tarihî dokusuyla yerli ve yabancı ziyaretçilerin dikkatini çekiyor. Türk döneminde “Şehiroğlu” olarak adlandırılan ada, günümüzde Sedir Adası ve Kleopatra Adası isimleriyle tanınıyor. Adını sedir ağacından almasına rağmen bugün üzerinde sedir ağacı bulunmayan ada, Orata ve Küçük Ada ile birlikte üçlü bir ada grubunu oluşturuyor.
Karia Bölgesi’nin önemli yerleşimlerinden Kedreai Antik Kenti, Gökova Körfezi’ne hâkim konumu ve güçlü savunma sistemiyle antik çağlarda stratejik bir merkez olarak biliniyordu. Anakaraya yakın olmasına rağmen yalnızca deniz yoluyla ulaşılabilen kent, korunaklı limanları sayesinde özellikle Rodos egemenliği döneminde ticari faaliyetlerin önemli bir merkeziydi.
Kentin ana yerleşimi Sedir Adası üzerinde gelişirken, Orata ve Küçük Ada da yerleşimin bir parçasını oluşturdu. Antik kente ait nekropol alanı ve bazı yapı kalıntıları ise adanın doğusundaki anakaraya yayıldı. Karia Bölgesi’ne yönelik Türk akınlarının 11. yüzyılın sonlarında yoğunlaşmasının ardından farklı tarihsel süreçlerden geçen kent, 15. yüzyılın ilk çeyreğinde Osmanlı egemenliğine girdi.
2 bin 500 kişilik antik tiyatro günümüze ulaştı
Sedir Adası’nın en önemli tarihî yapıları arasında yaklaşık 2 bin 500 kişilik antik tiyatro bulunuyor. Büyük ölçüde korunarak günümüze ulaşan tiyatronun yanı sıra Apollon Kutsal Alanı, agora, sur duvarları, kuleler, sarnıçlar ve antik liman kalıntıları da kentin geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.
Adada ayrıca antik yapı malzemeleri kullanılarak inşa edilen ve MS 5-6. yüzyıllara tarihlendirilen Büyük Bazilika ile çeşitli kilise ve şapel kalıntıları yer alıyor. Günümüzde görülebilen yapıların önemli bir bölümünün Doğu Roma Dönemi’ne ait olduğu belirtiliyor.
Sedir Adası’nı dünyaca tanınan bir turizm noktası hâline getiren özelliklerin başında Kleopatra Plajı geliyor. Anadolu kıyılarında benzerine az rastlanan özel yapılı kumlarıyla dikkat çeken plaj, Mısır Kraliçesi Kleopatra ile ilişkilendirilen efsanesiyle de biliniyor.
Anlatılan efsaneye göre adanın kumları, Kleopatra için Kuzey Afrika’dan getirilerek adaya yerleştiriliyor ancak tarihsel olarak doğrulanmamış bu anlatının ötesinde plajın kendine özgü kum yapısı doğal miras açısından büyük önem taşıyor. Birinci derece arkeolojik ve doğal sit alanı statüsünde bulunan, aynı zamanda Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Sedir Adası’nın kumları koruma altında tutuluyor. Bu nedenle plajdan kum alınmasına ve ada dışına çıkarılmasına izin verilmiyor.
Ada, yaklaşık 20 yıldır bilimsel çalışmalarla korunuyor
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından Prof. Dr. Adnan Diler başkanlığında 2003-2023 yılları arasında Sedir Adası ve çevresindeki arkeolojik araştırma çalışmaları başlatılıp yürütülmeye devam etti.
2009-2010 yıllarında Avrupa Birliği destekli SMAP III çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen temizlik ve belgeleme faaliyetleriyle antik kentin kapsamlı yerleşim haritası hazırlandı. Bu süreçte anakara, Orata ve Küçük Ada’yı da kapsayan koruma ve yönetim planlamalarına yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.
2017 yılında antik tiyatro ve Apollon Kutsal Alanı’nda kazılar yapılırken, 2018 yılında anakaradaki kaçak kazıların önlenmesine yönelik kurtarma çalışmaları yürütüldü. 2020-2022 yılları arasında ise ada ve anakara nekropolünde kazı, restorasyon ve konservasyon faaliyetleri sürdürüldü.
2023 yılında Dr. Öğretim Üyesi Sevilay Zeynep Yıldız’ın bilimsel danışmanlığında devam eden Kedreai adasındakazı çalışmaları ile birlikte restorasyon ve konservasyon projelerine yönelik çalışmaların devam ettiği bildirildi.